Kinh tế, VIDEO

Milton Friedman: Tự do chính trị và tự do kinh tế

Trong buổi trao đổi với Young America’s Foundation, nhà kinh tế học Milton Friedman đã giải thích về mối quan hệ giữa tự do chính trịtự do kinh tế.

Milton Friedman

Milton Friedman (1912-2006) là một nhà tư tưởng, nhà kinh tế học người Mỹ gốc Do Thái ủng hộ chủ nghĩa tư bản và tự do. Ông là một trong những nhà kinh tế học có ảnh hưởng nhất trong nửa sau thế kỷ XX. Năm 1976, Milton Friedman đoạt giải Nobel về khoa học kinh tế cho những đóng góp trong lĩnh vực phân tích tiêu dùng, lịch sử và lý thuyết tiền tệ và nghiên cứu sự phức tạp của chính sách ổn định kinh tế vĩ mô. Một trong những công trình nổi tiếng nhất làm nên danh tiếng của Friedman là việc chứng minh đường cong Phillips trong dài hạn sẽ trở thành đường thẳng đứng khi cắt trục hoành ở giá trị của tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên, và phủ nhận mối tương quan giữa lạm phát và thất nghiệp.

Liệu tự do kinh tế và tự do chính trị có mối liên hệ với nhau không?

Friedman chỉ trích quan điểm cho rằng chính trị và kinh tế là hai thứ tách biệt nhau, bất cứ hệ thống chính trị và hệ thống kinh tế nào cũng đều có thể kết hợp với nhau. Ông gọi quan điểm trên là “sự dối trá” và cho rằng giữa kinh tế và chính trị có một mối quan hệ mật thiết. Mặc dù ông thừa nhận khả năng tồn tại của một nền kinh tế tự do cùng một xã hội bị đàn áp chính trị, nhưng ngược lại, ông cho rằng không thể tồn tại một xã hội tự do về chính trị mà không có tự do về kinh tế.

Toàn văn câu trả lời của Friedman về mối quan hệ giữa tự do chính trị và tự do kinh tế

Câu hỏi: “Nhiều người thường dạy tự do chính trịtự do kinh tế là hai thứ tách biệt nhau, ông sẽ trả lời họ thế nào?”.

Milton Friedman: “Tôi sẽ là người đầu tiên đứng dậy và nói rằng tôi thách họ tìm được quốc gia nào có mức độ tự do dân sự và tự do chính trị cao mà không sử dụng chủ nghĩa tư bản và thành phần kinh tế tư nhân làm chủ đạo trong cơ cấu kinh tế.

Nhưng không thể đổi ngược lại, tự do kinh tế là điều kiện cần cho tự do chính trị nhưng nó không phải là điều kiện đủ. Hồng Kông là một ví dụ, Hồng Kông có một nền kinh tế tự do hoàn toàn từ khi là thuộc địa của Anh, nhưng nó không hề có tự do chính trị, không có bầu cử, tất cả đều được điều hành bởi “nhà độc tài nhân từ” Anh Quốc. Vì vậy, tự do kinh tế là điều kiện cần nhưng không phải là điều kiện đủ cho tự do chính trị.

Mặt khác, tự do chính trị không phải là điều kiện cần lẫn điều kiện đủ cho một nền kinh tế tự do. Mối quan hệ của chúng khá phức tạp chứ không đơn giản, nhưng cũng không phải là hai thứ tách biệt hoàn toàn. Ví dụ gần đây là Trung Quốc, quốc gia đang chuyển biến mạnh mẽ để tiến tới tự do kinh tế và bắt đầu tạo nền tảng tự do chính trị, bầu cử được tiến hành ở một số địa phương, xã hội cởi mở hơn. Và tôi dự đoán tự do chính trị tại Trung Quốc sẽ được cải thiện nếu vẫn giữ được đà cải thiện tự do kinh tế như vậy.

Tuy nhiên, tự do chính trị cũng có thể là kẻ thù của tự do kinh tế. Thực tế, hầu hết những thuộc địa của Anh khi được độc lập đều có tự do chính trị, nhưng sau lại thành ra kiểu độc tài “một người – một phiếu – một lần” và đa phần có nền kinh tế xã hội chủ nghĩa.

Vì thế, dù có tự do chính trị nhưng người dân không có cái nhìn đúng thì họ sẽ bỏ phiếu phản đối tự do kinh tế. Điều này xảy ra thường xuyên tại Mỹ hay tại bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Cho nên, như tôi nói, vấn đề này khá phức tạp và có nhiều mặt lắm”.

Chia sẻ bài viết:

Leave a Reply

avatar
1000
  Subscribe  
Thông báo cho tôi khi có