Chính trị

Sự thật về nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa tại Bắc Âu

Cái gọi là nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa tại các nước Bắc Âu (Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy và Thụy Điển) luôn bị phe cánh tả đem ra để làm ví dụ điển hình cho sự thành công của Chủ nghĩa Xã hội. Thoạt nhìn, các quốc gia này dường như hội đủ mọi thứ mà những người cánh tả hay ca ngợi: sự thịnh vượng, bình đẳng và một xã hội lý tưởng. Cánh tả rất thích quy cho sự giàu có của các nước Bắc Âu như thành quả của Chủ nghĩa Xã hội. Nhưng nếu xét kỹ hơn, ta sẽ thấy sự thịnh vượng của các quốc gia này không phải nhờ vào Chủ nghĩa Xã hội, mà nó chính là một bài học thực sự về tầm quan trọng của thị trường tự do và tinh thần làm việc chăm chỉ.

Phe cánh tả thường quy cho sự thành công của các nước Bắc Âu là đến từ nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa

Bernie Sanders, Barack Obama, Hillary ClintonBill Clinton đều có một điểm chung: ngưỡng mộ nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa tại Bắc Âu. Bernie Sanders từng nói ông sẽ giúp cho người Mỹ hiểu thế nào là một nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa: “Tôi nghĩ chúng ta nền nhìn vào những quốc gia như Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy và học cách họ thưởng xứng đáng thế nào cho những người lao động”. ClintonSanders có vẻ khá hứng thú với việc biến Hoa Kỳ thành một Đan Mạch thứ hai, chẳng hạn như người chồng sẽ được nghỉ phép khi vợ sinh con, chính phủ nhúng tay điều chỉnh giảm giá thuốc, tăng cường mạng lưới an sinh xã hội.

ObamaBill Clinton, tất nhiên, cũng cùng quan điểm trên.

Năm 1997, Bill Clinton trở thành vị Tổng thống Mỹ đầu tiên viếng thăm Đan Mạch, ông đã dành không ngớt lời ca ngợi các chính sách tại đây:

“Đan Mạch đã tiên phong cho thế giới thấy về một quốc gia thành công bằng việc xây dựng một nền kinh tế vững mạnh bên cạnh một xã hội tốt đẹp tạo cơ hội cho tất cả mọi người và hỗ trợ những người cần giúp đỡ, một xã hội gắn kết thông qua việc chia sẻ những giá trị và tôn trọng những sự khác biệt. Hoa Kỳ có thể học hỏi được rất nhiều từ những nỗ lực giáo dục người dân của chính phủ Đan Mạch, giúp họ được phát huy tối đa trong thời buổi chuyển biến công nghệ và kinh tế toàn cầu”.

Trong cuốn Back to Work (xuất bản năm 2011), Bill Clinton thậm chí còn khẳng định chắc nịt rằng so với Hoa Kỳ, những đứa trẻ tại Phần Lan, Thụy Điển, và Na Uy có nhiều điều kiện hơn để có thu nhập vượt xa cha mẹ mình.

Năm 2013, Obama tiếp bước vị Tổng thống đảng Dân chủ tiền nhiệm để thực hiện một cuộc gặp gỡ song phương tại Thụy Điển và thể hiện sự ngưỡng mộ đối với nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa của nước này:

“Thụy Điển luôn có tiềm năng để trở thành một nền kinh tế thị trường mạnh mẽ trong khi đầu tư vào những lĩnh vực như giáo dục, nghiên cứu hay cơ sở hạ tầng, và không xảy ra những tranh cãi giữa việc thực hiện đầu tư chính phủ hay một lòng tin tưởng vào thị trường tự do”.

Tháng 5/2016, trong buổi gặp mặt lãnh đạo của các nước Bắc Âu, Obama tiếp tục tán dương mô hình phúc lợi xã hội tại đây:

“Chúng tôi tin tưởng vào những xã hội tạo ra cơ hội cho tất cả mọi người thông qua giáo dục, chăm sóc sức khỏe và cơ hội bình đẳng – bao gồm cho cả phụ nữ. Thực tế, trong một thế giới có sự chênh lệch lớn về kinh tế như hiện nay, các nước Bắc Âu là những quốc gia có bất bình đẳng về thu nhập thấp nhất thế giới”.

Sự thật về nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa tại Bắc Âu

Không riêng gì tại nước Mỹ, hầu hết những người thuộc phe cánh tả ở mọi nơi khi tranh luận cũng đều dùng các nước Bắc Âu để minh chứng cho sự ưu việt của Chủ nghĩa Xã hội và cơ chế an sinh xã hội. Nhưng! Các nước Bắc Âu giàu có và thịnh vượng, tôi đồng ý. Các nước Bắc Âu giàu có nhờ vào Chủ nghĩa Xã hội, xin thưa không hề có chuyện đó. Có lẽ đã đến lúc “giải ảo” cho những người thuộc phe cánh tả về nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa tại Bắc Âu và sự giàu có của nó.

1. Đan Mạch là nước áp dụng thành công Chủ nghĩa Xã hội?

Thực sự mà nói, các nước Bắc Âu từ lâu đã áp dụng cơ chế thị trường tự do và bảo vệ quyền tư hữu. Chỉ riêng Thụy Điển là quốc gia từng áp dụng các chính sách Xã hội Chủ nghĩa trong một thời gian ngắn, và hậu quả là nền kinh tế bị tê liệt và thất nghiệp tăng cao (xem số 2). Các nước Bắc Âu có mức thuế cao và phúc lợi khá hào phóng, nhưng phải nhìn nhận thực tế rằng họ có một cơ chế thị trường tự do đáng ngưỡng mộ.

Bạn không tin vào lập luận của tôi cũng được, nhưng bạn có thể tin vào lời nói của chính Thủ tướng Đan Mạch, ông Lars Løkke Rasmussen. Sau khi nhìn thấy Đan Mạch trở thành một “ví dụ” của phe cánh tả trong những cuộc tranh luận tại Hoa Kỳ, ông đã buộc phải lên tiếng. Năm 2015, trong buổi nói chuyện với sinh viên tại Trường học Chính phủ Kennedy, Thủ tướng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen nói rằng: “Tôi biết một vài người Hoa Kỳ thường liên hệ mô hình Bắc Âu với Chủ nghĩa Xã hội. Cho nên tôi muốn làm rõ việc này. Đan Mạch không phải nền kinh tế kế hoạch kiểu Xã hội Chủ nghĩa. Đan Mạch là một nền kinh tế thị trường”.

Chỉ cần nhìn vào Bảng xếp hạng tự do kinh tế toàn cầu cũng đủ để chứng minh lời nói của Thủ tướng Rasmussen là đúng, và việc xem Đan Mạch là ví dụ điển hình của Chủ nghĩa Xã hội của phe cánh tả là hoàn toàn không có cơ sở. Nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa tại Đan Mạch thật lý tưởng? Không. Thị trường tự do tại Đan Mạch mới đúng là lý tưởng, thứ thực sự đã làm quốc gia này giàu có chứ không phải Chủ nghĩa Xã hội.

2. Chủ nghĩa Xã hội tại Bắc Âu giúp cho những quốc gia này thịnh vượng?

Sai quá sai. Thụy Điển là quốc gia duy nhất tại Bắc Âu từng áp dụng mô hình Xã hội Chủ nghĩa trong thập niên 70 và 80. Và không gì có thể mô tả những chính sách này ngoài bốn chữ “thất bại thảm hại”.

Nền kinh tế Thụy Điển có thể chia làm 4 giai đoạn:

1870 – 1936: thời kỳ tự do thị trường
Trong thời gian này, các chính sách kinh tế của Thụy Điển là đặc trưng rõ nét nhất cho sự giới hạn bàn tay chính phủ vào nền kinh tế. Đây có thể gọi là một cột mốc vàng son khi Thụy Điển trở thành quốc gia có tăng trưởng kinh tế nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào tại Tây Âu.

1936 – 1970: thời kỳ phe cánh tả nắm chính quyền
Đảng Dân chủ Xã hội bắt đầu bước chân vào chính trường tại Thụy Điển. Chính phủ được điều hành bởi những người thuộc phe cánh tả đã cố gắng không tác động đến thị trường tự do, dù vậy, tốc độ tăng trưởng của Thụy Điển vẫn rơi xuống mức trung bình của các nền kinh tế Tây Âu giai đoạn này.

1970 – 1991: thời kỳ thực hiện kinh tế kế hoạch
Đảng Dân chủ Xã hội quyết định áp dụng nền kinh tế hoạch lên Thụy Điển. Kết quả là Thụy Điển trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp thứ hai tại Tây Âu.

1991 – nay: thời kỳ mang thị trường tự do trở lại Thụy Điển
Năm 1991, một chính phủ trung gian giữa cánh hữu và cánh tả được thành lập, thị trường tự do được mang trở lại Thụy Điển. Sau đó, nền kinh tế Thụy Điển lập tức vực dậy và trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao thứ hai tại Tây Âu từ 1991-2014.

Một khi bạn tìm hiểu về lịch sử của nền kinh tế Thụy Điển và các nước Bắc Âu, bạn sẽ thấy Chủ nghĩa Xã hội không phải thứ mang đến sự thịnh vượng cho những quốc gia này. Hơn hết, ta lại càng thấy rõ vai trò của tự do kinh tế trong việc phát triển kinh tế tại Bắc Âu.

3. Phúc lợi theo kiểu Bắc Âu tạo nên một xã hội lý tưởng?

Lúc đầu, điều này nghe có vẻ hợp lý. Tuổi thọ trung bình của người dân tại các nước Bắc Âu khá cao và tỷ lệ tử vong ở trẻ em rất thấp. Chắc là nhờ vào nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa? Vâng, lại thêm một trò lập lờ đánh lận con đen của những người cánh tả. Có lẽ không cần nhiều lập luận hay lý thuyết suông, ta cứ nhìn vào dữ liệu sẽ thấy cơ chế phúc lợi có mang đến một xã hội lý tưởng cho các nước Bắc Âu hay không.

Xếp hạng tuổi thọ trung bình vả tỷ lệ tử vong ở trẻ em
Xếp hạng tuổi thọ trung bình vả tỷ lệ tử vong ở trẻ em các quốc gia năm 1960, 2000, 2013 từ World Bank.

Ngày nay, nhắc đến Bắc Âu là nhắc đến những mô hình thuế má cao. Chẳng hạn như Đan Mạch, quốc gia có thuế suất cao nhất trong số các nước phát triển, lên đến 60%. Nhưng nếu trở về năm 1960 khi thuế suất tại Đan Mạch chỉ khoảng 25% GDP, thấp hơn Hoa Kỳ là 27% GDP, Thụy Điển là 29% GDP, cái “xã hội lý tưởng” tại Bắc Âu đã được hình thành trong khoảng thời gian này. Bạn có thể thấy, trên bảng xếp hạng toàn cầu về tuổi thọ trung bình và tỷ lệ tử vong ở trẻ em, các nước Bắc Âu vốn đã đứng đầu thế giới trong giai đoạn 1960, thời điểm chưa áp thuế cao để mở rộng mô hình phúc lợi xã hội.

Người Bắc Âu vốn có chế độ ăn uống và lối sống khá lành mạnh. Vậy thì điều gì đã khiến tuổi thọ trung bình và tỷ lệ tử vong ở trẻ em tại đây bị tụt lại đằng sau so với thế giới? Cần phải lưu ý rằng đây là thời điểm mà chính phủ bắt đầu thực hiện cơ chế phúc lợi hào phóng mà những người cánh tả mơ ước. Khi thuế còn thấp, tuổi thọ trung bình của người Đan Mạch cao hơn 2.4 năm so với người dân Hoa Kỳ; khi Đan Mạch bắt đầu tăng thuế, khoảng cách lập tức bị rút lại chỉ còn 1.5 năm.

Bên cạnh đó, những người tin cơ chế phúc lợi là tốt cho xã hội nên nhìn vào Iceland. Iceland từ trước đến giờ luôn là nước Bắc Âu có ít phúc lợi xã hội nhất nhưng lại là quốc gia có tuổi thọ trung bình cao nhất và tỷ lệ tử vong ở trẻ em thấp nhất. Trong khi Đan Mạch, quốc gia có khu vực nhà nước chiếm tỷ trọng lớn nhất, đã bị tụt hậu so với các nước láng giềng. Còn ai tin rằng phúc lợi kiểu Bắc Âu sẽ tạo nên một xã hội lý tưởng nữa không?

4. Phúc lợi xã hội tại Bắc Âu tạo ra sự bình đẳng về thu nhập

Không thể phủ nhận rằng Chủ nghĩa Tư bản kiểu Mỹ đã làm tăng sự giàu có của 1% giới siêu giàu, còn các hệ thống tại Bắc Âu thì phân phối của cải đồng đều hơn. Tới đây, chắc chắn, sẽ xảy ra tranh cãi rằng nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa tại Bắc Âu là một mô hình đúng đắn. Theo tôi, phân phối của cải thông qua công cụ thuế thực sự đã giảm đáng kể chênh lệch về thu nhập. Nhưng, không phải cứ bình đẳng là tốt và bất bình đẳng là xấu.

Bất bình đẳng trong thu nhập sẽ tốt khi nó là sản phẩm của nền kinh tế thị trường tự do. Một nền kinh tế luôn được hình thành bởi hàng triệu cá nhân khác nhau với những khả năng thiên phú khác nhau, tính khí khác nhau, mức độ cố gắng khác nhau và tham vọng trong cuộc sống cũng khác nhau. Chính vì việc “không ai giống ai” đã làm nên sự bất bình đẳng. Bởi trong một xã hội tự do, chúng ta có thể tìm kiếm những cơ hội thông qua lợi thế vượt trội của bản thân so với người khác, thứ đã khiến chúng ta trở nên khác biệt. Chúng ta không thể nào biết được mình sẽ vươn tới đâu nếu luôn có một “mức trần” nhắc rằng chúng ta chỉ có thể đạt tới đó.

Trở lại các nước Bắc Âu, sở dĩ chênh lệch giàu nghèo tại đây khá thấp liên quan nhiều đến lịch sử, văn hóa và nhân khẩu học hơn cái nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa và việc tái phân phối của chính phủ. Bằng chứng là các nhà kinh tế học Thụy Điển như Jesper RoineDaniel Waldenström đã nói rằng “Hầu hết những lần bất bình đẳng thu nhập tại Thụy Điển giảm xuống đều diễn ra trước khi nhà nước mở rộng cơ chế phúc lợi. Trước năm 1950, chênh lệch giàu nghèo của người Thụy Điển vốn đã thấp hơn các quốc gia khác”. Hai nhà kinh tế học khác là Anthony Barnes AtkinsonJakob Egholt Søgaard cũng đồng quan điểm với trường hợp của Đan Mạch và Na Uy.

Tại sao bất bình đẳng tại các quốc gia Bắc Âu lại thấp như vậy? Câu trả lời là chính từ văn hóa của các ‘Lutheran’, giáo lý vốn nhấn mạnh vào sự quan trọng của công việc và trách nhiệm cá nhân, cùng một xã hội khá đồng đều và sự giàu có được tạo nên bởi Chủ nghĩa Tư bản. Các nước Bắc Âu với sự thịnh vượng, đồng đều và các chuẩn mực về trách nhiệm cá nhân đã tiến đến việc hình thành cơ chế phúc lợi xã hội hào phóng. Người dân tại đây sẵn sàng chấp nhận các chương trình hỗ trợ do chính phủ xây dựng, thậm chí là trợ cấp cho những đối tượng hoàn toàn đủ sức khỏe để xin việc. Vì thế, sự phụ thuộc vào trợ cấp tại đây ngày một tăng, nhất là đối với những người di dân. Mặc dù phúc lợi xã hội có vai trò giúp đỡ những người kém may mắn, nhưng nó lại là nguyên nhân chính khiến toàn bộ xã hội trở nên nghèo đi.

Sự thành công của các nước Bắc Âu in đậm dấu ấn từ các chuẩn mực đạo đức tại đây, nền kinh tế tư bản và các giá trị của tự do, chứ không phải từ nền Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa. Thực sự, xã hội của các nước Bắc Âu cũng không hoàn toàn lý tưởng như những người khuynh tả thường thêu dệt. Nhưng sự giàu có của các nước Bắc Âu lại là một bài học quan trọng cho chúng ta hiểu về sức mạnh của tự do trong kinh tế. Suy cho cùng, Chủ nghĩa Xã hội Dân chủ thì cũng là Chủ nghĩa Xã hội.

Chia sẻ bài viết:

5
Leave a Reply

avatar
1000
3 Comment threads
2 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
Mr TrầnDezBsiLhuytranJanusz GajosJohn Mcgregor Recent comment authors
  Subscribe  
Mới nhất Cũ nhất Hàng đầu
Thông báo cho tôi khi có
John Mcgregor
Độc giả
John Mcgregor

Đúg giải ảo luôn *_*

Janusz Gajos
Độc giả
Janusz Gajos

I’m from Poland. Is this conservative article written in Vietnamese? It sounds great. But wait… VIETNAM?

huytran
Độc giả
huytran

Yes, there’re some conservative Vietnamese groups . But they almost work on the internet. Vietnam is a socialist country but doesn’t mean there’re no good people
Btw, I like the Polish

DezBsiL
Độc giả
DezBsiL

U know how to read Vietnamese?
VietNam now is the socialist country and leadered by the communist party but it doesn’t mean there’re no conservative people or anti communist people
We hate and contemn communist, we’re doing anything to overthrow communist party and we will perform democracy in VietNam.

Mr Trần
Độc giả
Mr Trần

vấn chưa lý giải việc y tế và giáo dục miễn phí đây là khía cạnh cánh tả theo đuổi chẳng qua cũng cố định hướng cái giống với chủ nghĩa tư bản mà lờ đi khác biệt thôi :v